2zaheer

د( فوکلور پيژندنې لارښود) څيړنيز اثر ته لنډه کتنه !

04.04.2014 05:54

 

ليکوال : محقق  ستانه مير زهير

د( فوکلور پيژندنې لارښود) څيړنيز اثر  ته لنډه کتنه !

کلونه وړاندې ، هغه وخت چې په هيواد کې داخلي جګړې پيل شوې، زموږ  د مادې شتمنيو د لوټ او تالان  تر  څنګ  ،  زموږ د هيواد معنوي شتمني هم تالا ترغه شوه.

کتابتونونه او موزيمونه موچور او څه هم د جګړو د اور خوراک شول ، د هيواد وتلي او نو ميالي  ګڼ شمېر ، ليکوالان، شاعران ، هنرمندان، د لوړو زده کړو مسلکي او تخصصي کادرونه مو ، له يوې  مخې له هيواد نه ووتل او  د پيښور ښار په کوڅو کې  به ، کله يوې خوا او کله بلې خوا سرګردانه ګرځيدل..

ښه مې په ياد دي چې هغه وخت به ، د همدغو ستړو ليکوالانو او شاعرانو له پاره د يوې شيبې ، تر ټولو ښه  دمه ځای،  د (آزاد افغانستان د ليکوالانو د ټولنې مرکز ) و. ددې مرکز مشر پوهاند رسول امين و ، خوعملا  ټولې چارې به يې محترم سرمحقق زلمي هيوادمل پر مخ بيولې .

پخپله محترم هيوادمل صيب  هم ، دهمدې کورنۍ جګړې له ويرې ، له هيواده کډوال شوی و ، نو ځکه خو د مهاجرو او ستړو ليکوالانو له  ستونزو او دردونو  ډير ښه خبر واو تر خپلې وسې پورې به يې ،  په بيلابيلو برخ کې د هغوي سره مرستې هم کولې  ، هيوادمل صيب  شپه او ورځ په همدې مرکز کې ا وسيده  ،هر وخت او هره شيبه به ¸د ليکوالانو ډ لې  ترې تاو وی او د هيواد به بيلابيلو ناخوالو به يې په خپلو کې   يو بل سره د زړه خوالې کولې .

هغه ورځ مې هم ښه  په ياد ده چې  د همدغو ناخوالو په په لړ کې ، په دې بحث روان و  چې له يوې ورځې نه بلې ته ،  زموږ د ادب په ډګر کې د( تحقيق او څيړنې )  برخه د غربت په لور روانه ده   ، ځکه هغو  ستر و نومياليو  چې دا برخه يې  غني ساتلې وه  لکه : پوهاند صيب  عبدالحی حبيبي، پوهاند صيب عبدالشکور رشاد، داکاډميسين  کانديد محمد صديق روهي ، د اکاډميسن کانديد ابراهيم عطايي ، د علومو اکاډمۍ سرمحقق دوست شينواری ، ډاکتر دولت محمد لودين ا، ډاکټر هلالي ا و داسې نور ښاغلو چې په دې برخه کې يې نه ستړې کيدونکې هلې ځلې کولې ، يا وفات شوي ، يا له هيواده وتلي او يا هم د کبر سن له وجې د نورو کارونو د سر ته رسولو توان لري ، نو اوس په دې  برخه کې زموږ د اميدونو يوازينی دوه  سترګې ، دوو ښاغلو هريو  زلمي هيوادمل او حبيب الله رفيع  ته  په لاره دي ، څو وکولی شي په دې برخه کې نوي ځوانان وروزي .

د دې خبرې سره سم  محترم هيواد مل صيب وويل : انديښنه مه کوه ، همدا اوس  موږ د محمد داود وفا په څير ځوانان لرو چې زما تر روزنې لاندې ، هره ورځ په خپلو څيړنيزو کارونو بوخت دي او زه په دې ځوان کې دا توانمندي  ګورم چې زموږ  د ادب د څيړنې  او تحقيق  ډګر به تود ساتي .

دا هغه وخت و چې ښاغلي داود وفا د څيړنې په ډګر کې لومړني ګامونه پورته کړي وو، د غربت او مهاجرت په ديار کې ، د ليکوالانو او شاعرانو د تذکرې په ليکلو بوخت و او په پای کې دهمدې  څيړنيز اثر په ليکلو  پوره بريالی شو.چې وروسته د دانش کتابتون له خوا چاپ او خپور شو

زه د ښاغلي داود وفا د نورو څيړنيزو اثارو نه پوره خبر نه يم خو کوم اثر چې همدا اوس زما لاس ته راغلی او نن يې مخ کتنه ده ( د فوکلور پيژندنې لارښود )  دی .

ما د داود وفا همد  اثر په څو ورځو کې د سر نه تر پايه ولوست، خدای حاضر دی چې د فوکلور پيژندنې په اړه، د پخوانيو ليکل شوو  کتابونو په پرتله ،غني  او ډير څه په کې شته، چې په بيا بيا لوستلو ارزي.

تر هغه ځايه چې زه څو پرله پسې  کاله  د افغانستان  په  علومو اکاډمې کې ، د علمي غړی په حيث  پاتې شوی يم  او د څيړنې د متيودولوژی  سره تر ډيره بريده بلد يم، نو په ډاډه زړه  ويلی شم چې د ښاغلي داود وفا دا اثر د څيړنې د نويو  اصولو او ميتودونو سره سم ليکل شوی ځکه :  هغه  يوازې ، له تيرو تاريخي  اسنادو او د فوکلور پيژنديې  په اړه  ، د پخوانيو  ليکل شوو کتابونو څخه په نقل قول او اخيستنې بسنه نه ده کړې بلکې  هغه د يو يو ازاد څيړونکي په توګه، دهرې  موضوع په اړه خپل نظر هم  لوستونکو ته وړاندې کړی.دی .

د فوکلور په اړه په تيرو ليکل شوو کتابونو کې راغلي اشتباه ګانې يې په نښه کړې او بيا يې د هغو سمه بڼه هم  په خپل کتاب کې  ځای پر ځای کړې ده

ښاغلي داود وفا د خپلې څيړنې په څنګ  کې ، هڅه کړې چې د خپل کتاب منځپانګه ، د پوهنتون شاګردانو ته،  د تدريس د اصولو په رڼا کې هم  وليکي.

 ځکه ددې اثر په ليکلو کې ، د  بيلا بيلو اهدافو تر څنګ ، يو  هدف هم د پوهنتون  د ليسانس د دورې زده کړيالانو ته،  د فوکلور پيژندنې په اړه  کره او په تدريسي بڼه ، د معلوماتو وړاندې کول دي.

لکه څنګه چې د څيړنې د ډګر پوهان پوهيږي ، د هر څيړنيز اثر ليکنه د ورځې او د مياشتو خبره نه ده ، د اد کلونو خبره ده ، ځکه خو  زه پوره باور لرم چې استاد داود وفا به  هم ، ددې کتاب په ليکلو کې ، سلګونه ورځې او زرګونه ساعتونه کار کړی ، ترڅو دا اثر بشپړ کړی  .

کله چې ما ددې کتاب په پای کې ، د اخځليکونو ، د نوملړ کوم ليست وليد،  نو په ډاګه معلوميږي چې ښاغلي داود وفا ، د فوکلور په اړه ، د ۱۳۴ ،  انګليسي، فارسي، پښتو او اردو،  پخوانيو  ليکل شوو اثارو ،  بې شميره پاڼې  اړولي اوبيا يې  د خپلې اړونده موضوع ، د وضاحت له پاره،  ترې غوره ټکې راچاڼ کړي دي.

. د متن د لوستلو څخه په ډاګه څرګنديږي چې د کتاب ټول مفاهم په ساده ،  روانه او سليسه ژبه ليکل شوي. او همدا هڅه د لوستونکي سره مرسته کوي ،  چې هغه په ښه توګه درک درک او خپل ذهن ته وسپاري.

يو بله لويه  ښيګڼه چې د فوکلور پيژندنې د څيړنيز لارښود په کتاب کې زما  تر سترګو  شوه، هغه د کتاب  ډير ښکلي صحافت او چاپي بڼه ده چې لوستل يې هيڅکله  زړه تنګونی نه دی.

د منځ پانګې له پلوه يې اوډنه هم ډيره په زړه پورې ده ، بيلې بيلې موضوع ګانې يې په بيلو بيلو فصلونو کې په ښه توګه ځای په ځای  شوي دي ، دمتن  لمن ليکونه، توضيحي اشارې او په هر فصل کې اخځليکونو راوړل يې بله  غوره ځانګړتيا ده .

د کتاب اصلي مفاهم ،  له سريزو پرته ، په ۲۷۹مخونو کې د ځنځير د کړيو په څيرپه ښه بڼه  پيل شوی دی. او د کتاب په اخير  کې ،  د هغو  اخځليکونو يو اوږد نوملړ ښودل شوی چې لوستونکي کولی شي د زياتو معلوماتو له پاره، په راتلونکې کې  هغو ته مراجعه وکړي..

په پای کې ښاغلي استاد داود وفا ته د دې سترې بريا مبارکي وايم او له هغو ټولو ځوانانو چې د تحقيق او څيړنې په برخه کې ځانګړی  استعداد ولري،هيله کوم چې د ښاغلي محمد داود وفا په پل ،  خپل پل کيږده اوهغه تشه چې په دې وروستيو وختونو کې زموږ د ادب په څيږنيز ډګر کې   را منځ ته شوې ، په ګډه له منځه يوسی .                                                       و من الله التوفيق.

 

 


ستاسو تبصره


لطفاً لاندې افغانستان په انګليسي تورو وليکئ.
10138 commented source lines (including JavaDoc HTML files).